Αν αναζητούσαμε έναν «εξωγήινο» ανάμεσά μας, το χταπόδι θα ήταν ο επικρατέστερος υποψήφιος. Με τρεις καρδιές, μπλε αίμα και ένα σώμα που μπορεί να περάσει μέσα από τρύπες στο μέγεθος του ματιού του, αυτό το μαλάκιο αποτελεί το πιο έξυπνο ασπόνδυλο στον πλανήτη. Η νοημοσύνη του όμως δεν μοιάζει με τίποτα από όσα γνωρίζουμε.

Ο «Αποκεντρωμένος» Εγκέφαλος

Το χταπόδι δεν σκέφτεται μόνο με το κεφάλι. Διαθέτει περίπου 500 εκατομμύρια νευρώνες, αλλά τα δύο τρίτα αυτών βρίσκονται στα πλοκάμια του. Αυτό σημαίνει ότι κάθε πλοκάμι μπορεί να «σκέφτεται», να γεύεται και να ενεργεί ανεξάρτητα, χωρίς να περιμένει εντολή από τον κεντρικό εγκέφαλο. Φανταστείτε να γράφετε ένα μήνυμα στο κινητό ενώ το χέρι σας αποφασίζει μόνο του να φτιάξει καφέ!

Οι Μετρ της Απόδρασης και της Μίμησης

Τα χταπόδια έχουν καταγραφεί να λύνουν λαβυρίνθους, να ανοίγουν βάζα με καπάκια ασφαλείας και να δραπετεύουν από ενυδρεία επιστρέφοντας στον ωκεανό μέσω σωλήνων αποχέτευσης.

  • Ο Μιμητισμός: Το «Χταπόδι Μίμος» μπορεί να πάρει τη μορφή, το χρώμα και την κίνηση άλλων ζώων, όπως φιδιών της θάλασσας ή λεοντόψαρων, για να τρομάξει τους εχθρούς του.

  • Το Καμουφλάζ: Αλλάζουν χρώμα και υφή δέρματος σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο, γινόμενα πανομοιότυπα με βράχους ή φύκια.

Οι Μηχανικοί του Βυθού

Σε αντίθεση με άλλα ζώα, το χταπόδι κατανοεί τη χρήση εργαλείων. Έχει παρατηρηθεί να μεταφέρει τσόφλια καρύδας για να τα χρησιμοποιήσει ως κινητό καταφύγιο ή να στοιβάζει πέτρες για να «χτίσει» την είσοδο της φωλιάς του. Αυτή η ικανότητα πρόβλεψης και σχεδιασμού είναι χαρακτηριστικό ανώτερης νοημοσύνης που συναντάμε συνήθως μόνο σε θηλαστικά και πουλιά.

Γιατί μας αφορούν όλα αυτά;

Η μελέτη του χταποδιού ανατρέπει όλα όσα ξέραμε για την εξέλιξη της συνείδησης. Μας αποδεικνύει ότι η φύση βρήκε έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο να κατασκευάσει ένα «έξυπνο μυαλό», μακριά από τα πρότυπα των σπονδυλωτών.

Συνοπτικός Πίνακας Ικανοτήτων

ΙκανότηταΤρόπος Λειτουργίας
Επίλυση ΠροβλημάτωνΆνοιγμα βάζων, δραπέτευση από λαβυρίνθους.
Χρήση ΕργαλείωνΧρήση κοχυλιών και καρύδων για προστασία.
Αποκεντρωμένη ΣκέψηΑνεξάρτητη κίνηση πλοκαμιών με δική τους «λογική».
ΜεταμόρφωσηΑλλαγή χρώματος, σχήματος και υφής δέρματος ακαριαία.